Toprak Şems Tezcan’ın Lotus’una Dair Bir Yorum

Lotus, ruhun arınmasını ve yeniden doğmayı simgeleyen çiçek. Toprak Şems Tezcan, sekiz şiirden oluşan Lotus isimli şiir kitabında, bu ana temayı sade bir dil ve özgün bir duyuşla işliyor.

Her şey zıddıyla kaimdir. Bir arınma ve yeniden doğuştan bahsediyorsak, bir kirlenmenin ve ölümün izlerinin olması da kaçınılmaz. Bu konuda Tezcan’ın üslubu, mizahi bir yergi, latif bir isyan olarak karşımıza çıkıyor. Kitabın ilk şiiri Evrenin Pusulası’nda, “hayat denen bir hastalık / tüketir seni, beni, bizi, bu fanileri / oyunu yine ölümsüz tanrılar kazanır, / ve bu hakk’sızlık” dizeleriyle ölümlü insanlar ve ölümsüz tanrılar arasında, “hakk”tan kaynaklanan bir varlık ve yokluk diyalektiği buluyoruz.

Uzuvlanan Vezüvlerin Atladığıdır şiirinde maddeyi ve bedeni incitmeden, ruhu ve amacı önceleyen bir bakışa rastlıyoruz. Er Sogotoh’u Kurtarmak şiirinde Türk miti olan Ulukayın’a ya da bilinen ismiyle Yaşam Ağacı’na empati yapıyoruz ki o ilk insanı besleyen ve onu kendi kovuğunda büyüten bir ağaçtır. Sinir Düğümü şiirinde “… // unutma // bu yol kendine çıkıyor ama / rehberlerin seni yolun sonunda bekliyor.” dizeleriyle aslında ihtiyaç duyduğumuz rehberliğe çoktan sahip olduğumuzu ve kendimizi bulacağımız yolculukta ilerlememiz gerektiğini hissediyoruz.

Yazarın Doğal Yaşam Parkında Bir Suikast isimli öykü kitabında bulunan ‘Göç’oba öyküsüne göndermeler içeren ‘Boş Uzam’ın Özü şiirinde, “herkesin / yetiş ya ali diye / bağırdığı bir yerde; / müsaitseniz / yetişebilir misiniz / ali bey? / dediğim için belki de / bu sürgün” dizelerinde bulduğumuz öz farkındalık ve İstiskal şiirinde (bıçak kemiğe dayanmış olacak) “biri yetişsin artık istiyorum / yetiş ya ali / ya muhammed / ya da isa / artık hanginiz müsaitse” latif isyanıyla vücut buluyor.

Lotus, yazarın okuduğum üçüncü kitabı ve aralarındaki en spritüel/tinsel kitap olduğunu söylemeliyim. Dil kullanımı ve şiir dili, yazardan beklendik derecede iyi. Beklenmedik olan tek şeyse, sonraki sayfada karşınıza ne çıkacağı (hayat, iyi sürprizlerle dolu).

(Lotus, Toprak Şems Tezcan, Plüton Yayın, 1. Baskı: 2023, İstanbul, 61 Sayfa.)